Husi: Luizinha Verónica Gusmăo
Estundante Jestaun finansa 2021
Introdusaun
Iha mudansa teknolojia nebe lais tebes halo ita fasil atu asesu ba informasaun ne’ebé mak barak ho lais mos, maibe halo ita mos tenke hili informasaun ho didiak no loos. Ho nune’e ita- nia maneira le’e ka rona tenke di’ak. Liu husi nee maka ita bele hatene halo diferensia husi faktus no opiniaun. Ho maneira lee no rona didiak lori ita hodi komprende lalais informasaun ruma, atu ne’e ita bele halo diferensia entre faktus no opiniaun.
Liafuan faktus bainbain haforsa ho data sira, hanesan ezemplu: Tabela, grafiku no seluk-seluk tan. Iha informasaun nia laran, faktus hanesan situasaun ka akontesimentu ne’ebé tebes ka real, tebes akontese no ema hotu-hotu hatene. Faktus mos hanesan buat hotu ne’ebé akapta husi ema nia hanoin ka data akontesimentu ne’ebé realidade ona. Faktus mos signifika buat ne’ebé iha, ne’ebé ema bele hare’e ka senti husi hahalok ne’ebé akontese ona. Faktus sempre loos tamba koalia konaba akontesimentu nebe iha realidade. Hodi nune’e ema hotu-hotu iha observasaun hanesan konaba faktus. Se nune’e oinsa mak ita bele hatene ka defini karakteristika husi faktus loloos?
Karakteristika husi faktus loloos mak hanesan ho forma akontesimentu, orijen husi akontesimentu. Ho nune’e faktus sempre ho karakter faktual (Tuir akontesimentu realidade). Realidade ne’ebé hatudu bazeia ba akontesimentu, dezastre ka vitima ne’ebé kesar. Karakteristika husi faktus mos hanesan: Bele hatudu akontesimentu loloos ka realidade, inklui data sira ne’ebé ho karakter kuantidade (Ho forma numeru) no kualidade (Ho forma perguntas), inklui data hanesan loron, oras, fatin no akontesimentu. Ho nune’e hatudu akontesimentu ne’ebé akontese daudaun no akontese tiha ona.
Importante husi faktus ba rona ka lee nain sira mak hanesan faktus iha funsaun hodi kompleta informasaun no aumenta komprensaun husi konseitu ruma. Ezemplu husi liafuan faktus mak hanesan: London hanesan Kapital husi Ingggris.
Opiniaun hanesan ema nia karakteristika ka hanoin konaba situasaun ne’ebé akontese ona no mos seidauk kedas akontese. Opiniaun bazeia ba sentimentu, hanoin, perspetiva, hakarak, hahalok, esperiensia, komprensaun, fiar husi individu idak-idak. Ideia entre ema ida ho ema seluk la hanesan tamba iha relasaun ho maneira hanoin, komprensaun no mos ambiente hodi hasoru ema oioin. Ideia ne’ebé loos bazeia ba buat rua mak hanesan faktus ne’ebé loos no komprensaun ne’ebé loos. Ho nune’e opiniaun ne’ebé loos ho karakter relativu no bazeia ba faktus ne’ebé loos, komprensaun no maneira koalia sai.
Opiniaun bele loos no mos bele sala. Karakter iha opiniaun nia laran barak liu konaba hanoin husi ema individual ka husi ema seluk. Iha kazu balun liafuan opiniaun hetan husi ema ne’ebé koňesidu hodi sai faktus. Maibe ema nia liafuan dalaruma foin mak hanoin de’it seidauk sai realidade. Funsaun husi opiniaun ba ema rona nain mak hanesan opiniaun ajuda ema atu komprende liafuan sira ne’ebé fo sai iha notisia. Ba ema nebe sai hanesan fontes informasaun nebe lolos maka bainhira fo sai opiniaun ne’ebé
loos, ema hotu sei fiar opiniaun hirak ne’e. Ezemplu husi liafuan opiniaun mak hanesan: Ema ne’ebé krekas serteza ke la han barak no ezemplu seluk mak hanesan: Feto matenek liu fali mane.
Konkluzaun
Liafuan faktus hanesan liafuan ne’ebé nakonu konaba akontesimentu real ka tebes akontese duni no la iha kontra tan konaba akontesimentu realidade, maibe liafuan opiniaun hanesan liafuan ne’ebé ho forma konaba hanoin husi ema individual ka grupu ba asuntu ruma. Bainhira atu halo liafuan faktus tenke haforsa ho data ne’ebé akurat no kompleta tuir karakteristika faktus tamba bainhira halo liafuan faktus mak laiha data ne’ebé akuradu maka liafuan refere bele dehan katak nu’udar liafuan opiniaun.
Rekomendasaun
1. Ema hotu tengki dezemvolve abilidade lee no rona ho didiak atu nunee bele halo diferensa entre faktu sira no opiniaun sira.
2. Kuandu kolia konaba faktu tengki bazeia ba dadus nebe akuradu atu nunee labele fo informasaun nebe sala.
Referensia
https://www.scribd.com/document/407599487/MAKALAH-fakta-opini-docx
https://muhammadsyailan.blogspot.com/2019/10/makalah-kalimat-fakta-dan-opini.html
No comments:
Post a Comment